Als structuren vervagen, verandert leiderschap
Tussen regels en relaties
Verduurzaming, digitalisering, inclusie… Veel van de vraagstukken waar organisaties mee te maken hebben, raken meerdere domeinen tegelijk. Ze passen niet binnen één team of afdeling. Daarom ontstaan steeds vaker tijdelijke samenwerkingen, over grenzen van functies, disciplines en organisaties heen.
Een andere manier van organiseren
In veel organisaties krijgen teams meer ruimte. Structuren worden losser, hiërarchie minder leidend. Althans, dat is de bedoeling. In de praktijk blijft de oude logica vaak dominant. Autonomie klinkt aantrekkelijk maar zonder richting is ze stuurloos. Zelforganisatie werkt alleen als er duidelijke kaders zijn, onderling vertrouwen en volwassenheid in het handelen.
Leiderschap dat stuurt op helderheid
Leiderschap dat zichtbaar maakt wat de bedoeling is en ruimte geeft aan mensen om daarin hun verantwoordelijkheid te nemen. Niet door alles dicht te timmeren, maar door kaders te bieden die houvast geven zonder het initiatief te blokkeren.
In deze context ontstaat invloed op andere plekken dan voorheen
Niet alleen bij formele leiders maar ook bij mensen zonder rol of mandaat. Zij die overzicht houden, rust brengen, en anderen helpen om in beweging te komen. In tijdelijke teams, projecten en netwerken is die informele invloed vaak bepalender dan formele positie.
Wie deze werkelijkheid negeert, raakt de aansluiting kwijt
Want ondertussen vervagen ook de grenzen tussen binnen en buiten. Organisaties werken met steeds meer zelfstandige professionals. Zij zijn minder afhankelijk maar vaak juist extra betrokken. Ze vallen buiten het organigram maar dragen wél het werk. Hun invloed is reëel. Dat vraagt om nieuwe vormen van organiserenen een ander gesprek over gezag, verantwoordelijkheid en vertrouwen.
Twee werkelijkheden, één opdracht
Organisaties die hiermee uit de voeten kunnen, snappen dat er twee lagen tegelijk spelen. De formele organisatie met functies, processen en structuren. En de echte organisatie met relaties, netwerken, invloed en onderstroom. Wie die twee werelden weet te verbinden, maakt ruimte voor besluitvorming die klopt bij hoe mensen echt samenwerken. Daar ontstaat eigenaarschap dat niet is opgelegd, maar ervaren.
Connected leadership: Relatie is invloed
In deze werkelijkheid verschuift ook het begrip leiderschap. De Franse leiderschapexpert en auteur Emmanuel Gobillot noemt dat connected leadership. Leiderschap via verbinding. Leiderschap ontstaat waar mensen zich gezien voelen, ruimte ervaren en helder weten waar het om draait.
Volgens Gobillot draait het om drie dingen:
- Vertrouwen – doen wat je zegt, en anderen sterker maken
- Betekenis – helder hebben waarvoor je het samen doet
- Dialoog – niet als overlegmoment, maar als bron van richting en beweging
Connected leadership is een manier van aanwezig zijn. Het vraagt van leiders dat ze hun invloed niet inzetten om alles te bepalen maar om ruimte te creëren waarin anderen tot hun recht komen: Rust brengen, het overzicht bewaren en helpen om te handelen als het spannend wordt. Gobillot vat het zo samen: ‘Als jij je na een gesprek gesterkt voelt in je handelen, ben je geleid. Als een ander dat voelt na contact met jou, heb jij geleid.’